компас

компас
(компас (морской компас); итал. compasso, compassare – адымдап өлшеу)
бағытты бағдарлап, анықтауға арналған аспап. К. кеме және ұшақ жүргізуде, артиллерияда топографиялық, геодезиялық жұмыстарды жүргізу үшін, жергілікті жерде әскерлердің бағдар жасауы үшін, жер асты галереяларын қою үшін, құбырлар мен тоннельдер салу үшін, акванавтардың суда бағдар жасауы үшін қолданылады. Жұмыс істеу принципіне байланысты компастар магниттік, гигроскоптық, астрономиялық радиокомпас болып бөлінеді. Магниттік К-та солтүстік-оңтүстік бағыты бойынша магниттік меридиан бойында орналасатын магниттелген меңзердің қасиеті пайдаланылады. Гигроскоптық К. айналу осінің бағытын өзгертпейтін және оны белгілі бір жағдайда географиялық меридиан жазықтығында ұстап тұратын әрі өте жылдам айналатын гигроскоп роторының қасиетіне негізделген. Астрономиялық К-та пеленгатор кейбір аспан шырағының (мыс., күн) орнын үздіксіз қадағалап отырады, соның нәтижесінде географиялық меридианның бағыты анықталады. Радиокомпас — радиомаякқа келген радиотолқын бағытын автоматты түрде белгілеп отыратын радиоқабылдағыш құрылғы. Бұл К-тардың ішіндегі көп тарағаны әрі ертеден қолданылып келе жатқаны – магниттік К. Бұдан 2 мың жыл бұрын Қытайда солтүстік-оңтүстік бағытын анықтау үшін тұрақты магнит қолданылған. ХІІ ғасырда Еуропада ағаш тығындыққа бекітілген магнит меңзері пайдаланылған. XIV ғасырда магнит меңзері дөңгелек қағаздың ортасындағы істікке орнатылған К. қолданылған. Жетілдірілген магниттік К. кеме жүргізудегі негізгі құрал болды. XVII ғ-дан К-тар пеленгатормен шыға бастады. Магниттік К-тар күні бүгінге дейін қолданылып келеді. Гигроскопиялық К. XX ғ-да пайда болды. Бұл электронды және электромеханикалық қондырғының көлемі мен салмағы үлкен болғанымен, географиялық меридиан бағытын 0,1—0,2о дәлдікпен тұрақты көрсетеді.

Казахский толковый терминологический словарь по военному делу. — Мектеп.

Поможем со сдачей теста
Синонимы:

Полезное


Смотреть что такое "компас" в других словарях:

  • компас — а, м. compas (de mer), гол. kompas, ит. compasso. 1. Прибор с намагниченной стрелкой для определения стран света. Сл. 18. Компас есть стрелка помазана магнитом которая на полночь оборачивается. Лекс. вокабулам новым. // Сморгонский Термины 77.… …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

  • КОМПАС-3D — Тип САПР Разработчик АСКОН Написана на C++ ОС Windows (XP/Vista) Версия V11 (2009) Сайт …   Википедия

  • Компас-М3 — Производитель …   Википедия

  • Компас-М4 — Производитель …   Википедия

  • КОМПАС — прибор для определения положения данного предмета или направления его движения относительно стран света, с помощью магнитной стрелки, свободно лежащей на острие стержня. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. Павленков Ф.,… …   Словарь иностранных слов русского языка

  • Компас-G5 — Производитель …   Википедия

  • КОМПАС — (Compass) мореходный инструмент, служащий для непрерывного указания в море компасного курса корабля и для определения в случае надобности направлений на различные видимые с корабля земные предметы или небесные светила. К. для мореплавателя… …   Морской словарь

  • компас — и устарелое компас. Ударение компас сохраняется в речи моряков. Ср. у Л. Соболева: «Но флот во многом отличается от армии... обыкновенный рапорт по флотски рапорт, на север указывает компас, во флоте компас» (Капитальный ремонт) …   Словарь трудностей произношения и ударения в современном русском языке

  • КОМПАС — КОМПАС, прибор для ориентировки по странам света, служащий также для указания направленности магнитного поля. Состоит из горизонтально расположенной, подвижной закрепленной намагниченной иглы, которая, поворачиваясь, указывает направление на… …   Научно-технический энциклопедический словарь

  • Компас —     Компас снится людям, которые ведут отчаянную борьбу весьма ограниченными средствами. Добиться успеха в такой борьбе достаточно трудно, но зато почетно.     Снится вам морской или обычный компас – не важно. Этот сон в любом случае предвещает,… …   Большой универсальный сонник

  • Компас — и рулевое колесо. КОМПАС (немецкое Kompass), прибор, указывающий направление географического или магнитного меридиана; служит для ориентирования относительно сторон горизонта. Различают магнитный, механический, радиокомпас и другие. Старейший… …   Иллюстрированный энциклопедический словарь

Книги

  • Компас, Энар М.. Роман Матиаса Энара «Компас» (2015), принесший писателю Гонкуровскую премию, - как ковер-самолет, вольно парящий над Веной и Стамбулом, Парижем и Багдадом, - открываетнам Восток, упоительный,… Подробнее  Купить за 494 руб
  • Компас, Энар М.. Роман Матиаса Энара «Компас» (2015), принесший писателю Гонкуровскую премию, - как ковер-самолет, вольно парящий над Веной и Стамбулом, Парижем и Багдадом, - открывает нам Восток,… Подробнее  Купить за 478 руб
  • Компас, Энар Матиас. Роман Матиаса Энара «Компас» (2015), принесший писателю Гонкуровскую премию, — как ковер-самолет, вольно парящий над Веной и Стамбулом, Парижем и Багдадом, — открывает нам Восток,… Подробнее  Купить за 339 руб
Другие книги по запросу «компас» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»